Het drinkwater in de Westhoek blijft de actualiteit halen. De voorbije weken volgden twee verontrustende dossiers elkaar in sneltempo op: eerst de verlenging van een uitzonderingsmaatregel voor triazolen in drinkwater, kort daarna de ontdekking van een extreem hoge concentratie van het verboden pesticide oxamyl in de Grote Kemmelbeek in Reningelst. Samen illustreren ze hoe kwetsbaar de drinkwaterbevoorrading in de regio is geworden.

Maar ook de bodem verdient de nodige aandacht. Erosiebeperking, verdichting en vervuiling zijn maar enkele thema’s die nog meer in de kijker mogen staan.

Dat water en bodem en water onlosmakelijk samen horen staat vast. Het komt er dan ook op aan deze gezond en proper te maken en houden. Verschillende land- en watergebruikers, verenigingen, organisaties en vrijwilligers zetten zich hard voor proper drinkwater en een gezonde bodem. Tijd om de stand van zaken in de Westhoek te belichten.

Infoavond “Proper drinkwater & Gezonde bodem”

Meer info

2 sprekers

Lieven Stubbe is voormalig bestuurslid van Natuurpunt De Bron, hoofdredacteur tijdschrift De Bron, bestuurslid van Natuurpunt Westland, voormalig medewerker stad Ieper dienst Milieu en fractieleider Groen in de gemeenteraad van stad Ieper. Binnen Natuurpunt Westland en Natuurpunt De Bron is hij dé (drink)waterspecialist.
Hij belicht de verschillende lokale projecten van vroeger en nu ter verbetering van water en bodem en geeft een actueel beeld over de huidige stand van zaken over ons (drink)water.

Hendrik Schoukens is professor Omgevingsrecht aan de Universiteit Gent.
Hij zal het hebben over een gezond leefmilieu als fundamenteel recht en de rol van de burger als waakhond.

Bart Vanwildmeersch, medewerker Beleid & Communicatie West-Vlaamse Milieufederatie, is moderator van dienst.

Een infomoment over de actuele status van het (drink)water en de bodem in de Westhoek.

Drinkwater is hot in de Westhoek! Het wordt gewonnen uit ruw oppervlaktewater, afkomstig van Westhoekse bodem. Een bodem gelegen in een gebied dat intensief gebruikt wordt door bewoning, industrie, landbouw, toerisme, en zoveel meer.

Dat betekent dat het water en de bodem zwaar onder druk staan!

Deze info-avond wil op een zo neutraal mogelijke manier een blik geven op alles wat ons (drink)water actueel beïnvloedt. Wat gaat goed, wat minder en wat slecht? Wat is de rol van organisaties als Natuurpunt De Bron en West-Vlaamse Milieufederatie hierin? Wat doen vrijwilligers? Wat kan je als gemiddelde burger doen? Op deze en veel meer vragen wensen we op deze avond alvast een antwoord te bieden.

De toegang is gratis, iedereen is welkom.

Naast het gedeelte van de sprekers is er ook ruimte voor vragen, opmerkingen, …

Drinkwaterproductie

In de Zuidelijke Westhoek hebben we -momenteel nog- 4 waterproductiecentra die drinkwater (kraantjeswater) maken van oppervlaktewater. De Gavers in Harelbeke is er een van, deze ligt buiten het werkingsgebied van Natuurpunt De Bron. In het werkingsbied is de grootste installatie deze bij De Blankaart in Woumen. Daarnaast wordt ook uit Dikkebusvijver en Zillebekevijver water onttrokken hiervoor. Tenminste, wanneer dat mogelijk is. Want meer en meer dient men het oppompen te stoppen. Niet omdat er een tekort aan water is, maar omdat de concentratie van verschillende hardnekkig te verwijderen schadelijke stoffen gewoonweg veel te hoog is. Enkele jaren werden bij de installatie van Dikkebusvijver nog extra installaties geplaatst voor meer filtercapaciteit. Maar ook dit mocht niet baten. Gemiddeld moeten de installaties in Dikkebusvijver en Zillebekevijver 4 à 6 maanden per jaar stilgelegd worden wegens onmogelijkheid tot proper krijgen. En dat is niet rendabel. Vandaar ook de beslissing van de Watergroep om binnen de 10 jaar deze twee waterproductiecentra te sluiten. Officieel vanwege de langere droogteperiodes, maar in werkelijkheid is er nog steeds genoeg water, maar teveel té geconcentreerd.
Maar ook in het waterproductiecentrum De Blankaart zijn er heel wat problemen om een productieve zuivering te bereiken. Daar is het probleem echter iets minder groot, omdat daar het groter volume ruwwater reeds zorgt voor meer verdunning, de IJzer levert meestal ook properder water vanuit Frankrijk dan het Belgische vanuit het Ieperleekanaal en de verschillende waterlopen van het Blankaartbekken.

Recente vervuilingen

Het laatste jaar kwamen enkele zeer ernstige vervuilingen aan het licht, zoals de grootschalige lozingen van 1,2,4 triazolen, mestlozingen, plastic granulaat en onlangs nog de onwaarschijnlijke vervuiling met het reeds 3 jaar verboden middel Oxamyl in de Grote Kemmelbeek in Reningelst.
Puntvervuilingen zijn de daad of nalatigheid van individuele personen of bedrijven, en gelukkig een minderheid. Maar de impact kan zeer ver reiken. Maar dit komt bovenop de reeds erbarmelijke waterkwaliteit van onze waterlopen. Ook hoe officiële overheden en onderzoekscentra en belangenverenigingen hier mee omgaan roept soms vragen op.

Drinkwaterplan

Op 4 mei 2026 keurde de Vlaamse Regering het Drinkwaterplan goed.
Het lijkt van gezondheids-, natuur- en milieuoogpunt een gemiste kans. Hoewel het plan enkele positieve maatregelen bevat, zoals strengere regels rond pesticiden -op lange duur- en een grotere rol voor drinkwatermaatschappijen, blijft het te weinig doortastend en worden belangrijke beslissingen uitgesteld.
We vrezen dat de kosten en risico’s te veel bij de burger blijven liggen, terwijl de onzekerheid over de drinkwaterkwaliteit in de Westhoek aanhoudt. Vooral de verlenging van de versoepelde normen voor triazolen en het gebrek aan snelle, duidelijke maatregelen ondermijnen volgens hen het vertrouwen in het drinkwaterbeleid compleet.

Onbekende cocktail

Steeds vaker worden in Vlaamse waterlopen residuen van pesticiden, PFAS, medicijnresten en andere chemische stoffen aangetroffen. Van veel afzonderlijke stoffen zijn de effecten relatief goed gekend. Veel minder duidelijk is wat de impact is van langdurige blootstelling aan een combinatie van al die stoffen samen.

Wetenschappers waarschuwen al langer voor het zogenaamde cocktaileffect: stoffen die afzonderlijk onder wettelijke normen blijven, kunnen samen toch schadelijke effecten veroorzaken voor mens, dier en ecosysteem.

Voor natuurgebieden is de impact minstens even verontrustend. Waterlopen zoals de Grote Kemmelbeek zijn leefgebieden voor vissen, amfibieën, insecten en waterplanten. Een acute vervuilingspiek van deze omvang kan lokaal desastreuze gevolgen hebben voor biodiversiteit, al is die schade vaak moeilijk onmiddellijk zichtbaar.

Vzw Proper drinkwater

Begin 2026 werd de vzw Proper Drinkwater opgericht door milieuadvocate Isabelle Larmuseau, advocaat in omgevingsrecht en Dirk Laplasse, voorzitter van de milieuraad in Diksmuide. Deze vzw streeft naar een betere bescherming van de milieukwaliteit van waterlichamen die worden gebruikt voor de onttrekking van voor menselijke consumptie bestemd water en wil aldus het recht op gezond drinkwater veiligstellen.
De vzw diende half mei klacht met burgerlijke partijstelling in bij de onderzoeksrechter voor de Oxamyl-vervuiling in de Grote Kemmelbeek in Reningelst. Op die manier moet een onderzoeksrechter aangesteld worden en verkrijgt men inzicht in het dossier. Dit verkleint de kans dat het onderzoek al te snel geklasseerd kan worden als ‘onopgelost wegens ontbreken van aanwijzingen of bewijzen’.
Iedereen kan gratis lid worden van de vzw. Op die manier geef je de vzw meer draagkracht en kan je ervoor kiezen op de hoogte gebracht te worden met het laatste nieuws.
www.properdrinkwater.be

Gezonde bodem

Proper (drink)water hangt onlosmakelijk vast aan een gezonde bodem. Hierbij spelen vele facetten een rol: landschappelijke inrichting, grondgebruik, erosie(bestrijding), teeltkeuze, mest- en fyto-beleid, bedrijfstechnieken, carbon farming, uitspoeling, groenbedekking en zoveel meer.

Projecten

Er zijn tal van grote, bovenlokale projecten lopende en afgerond die moeten zorgen voor een betere bodem.
De Vlaamse Landmaatschappij voorziet een hele resem beheerovereenkomsten die voor een gezonde bodem en/of proper water moeten zorgen, zoals akkerranden, kleine landschapselementen, inzaai tvv fauna, inzaai botanisch grasland, …
Het programma Water-Land-Schap heeft tot doel problemen met water in landelijke gebieden in onderlinge samenhang op te lossen, in nauwe samenwerking met de gebruikers van het gebied zoals landbouwers en bedrijven, bewoners en landschapsbeheerders.
Blue deal is een Vlaams subsidiekanaal dat projecten die ons moeten wapenen tegen de gevolgen van klimaatverandering financiert.
Ook in de Westhoek werden reeds tal van projecten opgestart en werd heel veel geld gepompt. Maar toch is de waterkwaliteit bijna overal slecht tot zeer slecht. Misschien kan de sinds 2025 geldende Vlaamse wetgeving van bemestings- en pesticidevrije stroken langs kwetsbare waterlopen enig soelaas bieden. Al is ook daar nog veel werk aan de winkel, want wat baat een ruststrook als eronder een drainagebuis met besmet water doorloopt?

Tekst: Jori Degrande, coördinator Natuurpunt De Bron – 9 juni 2026.

Contact & Info

Westvlaamse MilieuFederatie

www.westvlaamsemilieufederatie.be – gertie.boutens@westvlaamsemilieufederatie.be

Natuurpunt De Bron

www.debron.be – info@debron.be

Een organisatie in samenwerking met