27 juli 2026

Geen nieuws, goed nieuws?

Het is vandaag precies 3 maanden geleden dat via een schepstaal in de Grote Kemmelbeek in Reningelst een extreme vervuiling met het verboden product oxamyl gemeten werd. Hoe staat het dossier er vandaag voor, wat leert de chronologie ons en welke lessen moeten we trekken voor de bescherming van onze lokale waterlopen en drinkwater?

De Grote Kemmelbeek – Thijs Pattyn

Hoe zat het ook alweer?

In een schepstaal genomen in de Grote Kemmelbeek te Reningelst op 27 april 2026 bleek maar liefst 232 μg/l van het product oxamyl aanwezig. De wettelijke toetsingswaarde voor oppervlaktewater dat bestemd is voor drinkwaterproductie bedraagt voor dit product amper 0,12 μg/l. De concentratie van het bovendien reeds sinds 2023 op Europees niveau verboden gewasbeschermingsmiddel bleek dus zo’n 2.000 keer hoger te liggen dan toegelaten.

Oxamyl is een omstreden aaltjesbestrijder die tot 2023 enkel voor professioneel gebruik toegelaten was, en vooral gebruikt werd in de groente- en aardappelteelt.

Het meetpunt in het centrum van Reningelst maakt deel uit van het officiële meetnet voor oppervlaktewater bestemd voor drinkwaterproductie. Dergelijke hallucinante waarden wijzen op een zware puntvervuiling.

De loop van de Grote Kemmelbeek en de vaste meestpunten voor de waterkwaliteit.

Het incident raakte bekend

Op 13 mei, 3 weken na de meting, stuurde Inagro een flashbericht uit naar de landbouwers in de betrokken regio. Daarbij werd de overschrijding aangegeven, werd de oorzaak gezocht bij vermorsing door het omvallen van een verpakking of een probleem bij het vullen, gewezen op het onaanvaardbare illegale gebruik en een oproep gedaan om verantwoord om te springen met gewasbeschermingsmiddelen; geen verboden producten gebruiken en resten van niet meer erkend middelen meegeven met AgriRecover.

Op die manier raakte het nieuws ook algemeen bekend. Opmerkelijk is dat de staalname een week voor de bekendmaking van het Vlaamse drinkwaterplan gebeurde, maar de gesloten bekendmaking -en het uitlekken ervan- pas twee weken erna.

Het meetpunt waar de bewuste meting plaatsvond, net voor de dorpskom van Reningelst. Bron: www.geopunt.be

Onderzoek

Onder leiding van het Departement Omgeving sloegen de Omgevingsinspectie, de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) en het FAVV de handen in elkaar voor terreincontroles.

Op 19 juni maakten het FAVV en Departement Omgeving bekend dat sporen van oxamyl zijn aangetroffen op gewassen van verschillende landbouwers in de buurt. De stalen daartoe werden genomen door het FAVV. Verder onderzoek moest nog aantonen of dit kwam omdat de betrokken landbouwers een gewasbeschermingsmiddel op basis van oxamyl hebben gebruikt of vervuild water hebben onttrokken aan de Grote Kemmelbeek. Dat laatste bleek meteen zeer onwaarschijnlijk, daar op de hoger gelegen meetpunten, stroomopwaarts, het product totaal niet gemeten werd.

De omgevingsinspectie nam op haar beurt stalen van het oppervlaktewater. Daarin werden geen oxamylconcentraties aangetroffen. Een bijkomende aanwijzing dat het product wel degelijk op de percelen aangebracht werd.

In een nieuwsbericht van 19 juni vermeldt Focus-WTV dat alles wijst in de richting van één bedrijf. Dit werd niet weerlegd door de onderzoekende instanties.

Het FAVV stelde een proces-verbaal op dat werd overgemaakt aan het parket van West-Vlaanderen. Daar is het onderzoek nog lopende.

Het FAVV nam teeltstalen.

Veilgheid gegarandeerd

Om de voedselveiligheid te garanderen, ziet het FAVV er streng op toe dat gewassen die de maximale residulimiet voor oxamyl overschrijden, resoluut uit de voedselketen worden gehouden.

Dat de pas geopende wandelverbinding tussen Westouter en Reningelst — die vlak langs enkele besmette percelen loopt — openbleef, geeft aan dat er geen rechtstreeks gevaar is voor wandelaars en voorbijgangers.

Toch noopt de situatie tot waakzaamheid. Dat de gemeten concentraties in de Grote Kemmelbeek intussen zijn gedaald, betekent immers niet dat de stof is verdwenen. Het gif is simpelweg verdund door de stroming.

En precies daar wringt een van de grootste pijnpunten bij schadelijke stoffen in ons water: het herhaaldelijk samenkomen van verschillende middelen in lage concentraties. Er ontstaat zo een complexe ‘chemische cocktail’ waarvan de langetermijneffecten op ons ecosysteem en onze gezondheid zelfs wetenschappelijk nog moeilijk te voorspellen zijn — al staat vast dat het totaalbeeld allesbehalve rooskleurig is.

Zicht op de nieuwe brug van de onlangs opnieuw geopende wandelverbinding Westouter-Reningelst – Thijs Pattyn

Wachten op resultaten

Het laatste officiële nieuws dateert intussen van 19 juni 2026. Maar de vraag naar meer info blijft. Daarop stelde Natuurpunt De Bron verleden week terug de vraag aan de bevoegde instanties hoe ver het onderzoek staat. Hierop ontvingen we het antwoord dat er nagegaan wordt wat er aanvullend nog kan gecommuniceerd worden, om ook eventuele procedures niet in het gedrang te brengen.

We hopen alvast dat het onderzoek de waarheid aan het licht kan brengen, en vooral dat deze zaak een extra trigger mag zijn om de kwetsbaarheid van ons oppervlakte- en drinkwater efficiënter op te volgen. Dergelijke vervuilingen zijn uiteraard uitzonderingen en zowat alle landbouwers werken dagelijks zeer omzichtig met het gebruik van chemische middelen, maar deze zaak toont aan dat het onderzoek ernaar gevoelig ligt en moeizaam verloopt.

De vzw Proper Drinkwater diende reeds bij het uitlekken van het incident klacht in met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter, waardoor zij later inzage kunnen krijgen in het strafdossier. Natuurpunt De Bron is ook lid van deze vzw. Ook van daaruit kunnen we dus de zaak verder opvolgen.

Meer info

Hieronder een aantal links naar eerdere communicatie door derden.

19 juni 2026

Eindelijk iets van nieuws in de Oxamyl-zaak …

Er werd vanmorgen officieel meer bekend over de Oxamyl-vervuiling van 12 mei in de Grote Kemmelbeek in Reningelst.
De persmededeling komt er daags nadat vanuit Natuurpunt De Bron de vraag gesteld werd aan de mileiu-inspectie van de Vlaamse overheid, het FAVV, Inagro en de Vlaamse Milieumaatschappij om een stand van zaken.
Precies één maand na de feiten werden deze instanties reeds gehoord naar de stand van zaken, toen bleek dat enkel het FAVV al met zekerheid iets ondernomen had.
Nu was de vraag dus terug naar een stand van zaken, zo’n twee maanden na het incident. Daarbij opperden dat niet enkel wij als vereniging meer nieuws wensten, maar evenzeer heel wat burgers in de Westhoek.
Dagelijks ontvangt Natuurpunt De Bron vragen ivm deze vervuiling en de drinkwaterproblematiek.
We kregen nog geen officieel antwoord op de mail, maar zijn alvast blij dat er een persmededeling gebeurde.
Het is duidelijk dat bij een lopend onderzoek niet alle details kunnen vrijgegegeven worden, om het onderzoek niet te belemmeren, maar dit nieuws geeft aan dat het onderzoek, alvast via het FAVV, goed loopt.
Zoals bekend diende de vzw Proper Drinkwater klacht in met burgerlijke partijstelling bij de onderzoeksrechter, waardoor zij later inzage kunnen krijgen in het strafdossier. Natuurpunt De Bron is ook lid van deze vzw.
Wat is nu bekend gemaakt? Men heeft het verboden product oxamyl aangetroffen op de gewassen op percelen van verschillende landbouwers.
Verder onderzoek moet nu aantonen of dit komt omdat de betrokken landbouwers een gewasbeschermingsmiddel op basis van oxamyl hebben gebruikt of vervuild water hebben onttrokken aan de Grote Kemmelbeek. Wat in se onmogelijk is, omdat het product totaal niet werd gemeten op het meetpunt net stroomopwaarts in de Grote Kemmelbeek.
We kijken alvast uit naar het verdere verloop in dit onderzoek en hopen dat het ontmoedigdend is dat andere individuen in de toekomst nog dergelijke praktijken stellen. Maar evengoed dat het een les is voor de officiële instanties die dergelijke vervuiling moeten detecteren om meteen en überhaupt in actie te schieten.
Lees het persbericht van het Federaal Agentschap voor VoedselVeiligheid op
Tekst: Jori Degrande, coördinator Natuurpunt De Bron

PERSARTIKEL FAVV 19 06 2026

Oxamyl aangetroffen op percelen landbouwers bij Grote Kemmelbeek

In het dossier van de oxamylvervuiling in de Grote Kemmelbeek in Reningelst (Poperinge) is bij een terreincontrole oxamyl aangetroffen op percelen van verschillende landbouwers. Verder onderzoek moet nu aantonen of dit komt omdat de betrokken landbouwers een gewasbeschermingsmiddel op basis van oxamyl hebben gebruikt of vervuild water hebben onttrokken aan de Grote Kemmelbeek. Op 12 mei 2026 werd een enorme hoeveelheid oxamyl in de Grote Kemmelbeek gemeten. Oxamyl is een pesticide waarvan het professionele gebruik in de landbouw is verboden sinds 2023.

De concentratie van het verboden product oxamyl , die op 12 mei in de Grote Kemmelbeek werd vastgesteld, lag tot 2000 keer hoger dan de toetsingswaarde voor oppervlaktewater. Onder leiding van het Departement Omgeving sloegen verschillende Vlaamse overheidsdiensten en het FAVV (Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen) de handen in elkaar om de bron van de vervuiling te identificeren. Tijdens terreincontroles gebeurden bemonsteringen van zowel gewassen als oppervlaktewater.

Het FAVV nam stalen van gewassen om te onderzoeken of verboden gewasbeschermingsmiddelen met oxamyl werden gebruikt. Dat gebeurde bij landbouwers in het afstroomgebied van de Grote Kemmelbeek. Uit de analyseresultaten blijkt dat oxamyl werd teruggevonden op percelen van verschillende landbouwers. Verder onderzoek moet uitwijzen of dit komt doordat de betrokken landbouwers een gewasbeschermingsmiddel op basis van oxamyl hebben gebruikt op hun percelen of dat ze vervuild water uit de Grote Kemmelbeek hebben gebruikt om hun gewassen te besproeien of te behandelen. Het FAVV heeft een pv opgesteld en overgemaakt aan het parket van West-Vlaanderen. Het FAVV waakt er ook over dat gewassen die niet voldoen aan de maximale residulimieten voor oxamyl niet in de voedselketen terechtkomen.

De omgevingsinspectie nam stalen van het oppervlaktewater. Daar werden geen oxamylconcentraties aangetroffen.

Minister van Omgeving Jo Brouns: “Nog niet alle resultaten van deze gecoördineerde actie zijn beschikbaar en er moet omzichtig worden omgegaan met deze eerste bevindingen. In het belang van de vele landbouwers die doen wat hoort, is het des te belangrijker dat we de oorzaak van de vervuiling vinden en hier gepast gevolg aan geven.”

Volgens drinkwaterbedrijf de Watergroep heeft de oxamylvervuiling in de Kemmelbeek op geen enkel moment een probleem gesteld voor de volksgezondheid.

Persinfo:

Ann Heylens

Woordvoerder Departement Omgeving

0473 34 45 33

ann.heylens@vlaanderen.be

Hélène Bonte
Woordvoerder FAVV
0478 50 59 31
helene.bonte@favv.be

Nieuwsbericht VRT Nieuws – 15 mei 2026

“Enorme hoeveelheid” verboden pesticide gevonden in beek in Reningelst, maar “geen gevaar voor drinkwater in Westhoek”

In de Grote Kemmelbeek in Reningelst is een vervuiling met oxamyl gemeten, tot wel 2.000 keer de toegelaten hoeveelheid. Het pesticide tegen kleine wormpjes is al enkele jaren verboden. De Grote Kemmelbeek is 1 van de belangrijkste beken voor het drinkwaterproductiecentrum De Blankaart, waar al te veel schadelijke stoffen in het drinkwater zitten. Volgens De Watergroep is er geen gevaar voor de volksgezondheid.

Oxamyl is een omstreden middel, dat boeren lange tijd gebruikten om hun aardappelen, groenten, fruit en sierteeltproducten te beschermen tegen kleine wormpjes. Het product is giftig voor mens en dier. Gewone mensen mochten het nooit gebruiken en sinds 2023 is het pesticide ook verboden voor landbouwers in Europa.

Toch duikt het product nu op in de Grote Kemmelbeek. De provincie West-Vlaanderen laat in een bericht aan alle landbouwers in de buurt weten dat er bij het meetpunt in Reningelst 2.000 keer meer oxamyl is gemeten dan toegelaten. “Het gaat om 232 microgram per liter, terwijl er maar 0,12 microgram per liter in het water mag zitten”, weet Lieven Stubbe van Natuurpunt en oppositiepartij Groen, die de mail ook kreeg.

Moeilijk in te dammen

“Dat er nu dergelijke piekconcentraties worden gemeten, wijst op illegaal gebruik”, valt nog te lezen in het bericht. “Dit is onaanvaardbaar. We hebben wel kort op de bal gespeeld met het bericht richting telers en loonsproeiers in het gebied, zodat zij verwittigd zijn”, zegt gedeputeerde Bart Naeyaert (CD&V) van de provincie.

“Hopelijk is het product niet opzettelijk geloosd, maar kwam het per ongeluk in de natuur terecht, bijvoorbeeld door een omgevallen fles”, zegt schepen van Waterbeleid Miguel Gheysens (Team ieper), die zelf een ervaren loonsproeier is.

“Voor de dieren in het oppervlaktewater is dit geen goede zaak. Het gevaar voor het drinkwater is miniem: de vervuiling is snel opgespoord en we kunnen het vervuilde water ook omleiden, weg van het drinkwatercentrum.”

Oxamyl lost goed op in water en zo is het product moeilijk uit de beek te krijgen. De vervuiling kan dus niet ingedamd worden. Het moet op termijn zelf afgebroken worden door de natuur.

Drinkwaterplan voor Westhoek
De vervuilde staalname gebeurde 3 weken geleden, 8 dagen voor de bekendmaking van het Vlaamse drinkwaterplan dat het drinkwaterprobleem in de Westhoek moet aanpakken. In het water van drinkwaterproductiecentrum De Blankaart zitten al meer schadelijke triazolen dan de Europese norm voorschrijft.

“Op het moment dat overschrijdingen gemeten worden, zijn al stoffen binnengekomen”, reageert Stubbe verontwaardigd. “Mijn grote vrees is dat we systematisch en alsmaar meer — weliswaar kleine — hoeveelheden van zulke stoffen in ons drinkwater opnemen. Ik vraag me af wat het effect van deze cocktail aan stoffen is en vooral waarom enkel de landbouwers op de hoogte gebracht zijn? Ik hoop dat het nieuwe Vlaamse drinkwaterplan een kantelmoment is.”

Geen gevaar
Na enige tijd pas kon analyse van het staal uitwijzen dat de beek vervuild was. Daarmee was ook De Watergroep op de hoogte van de verontreiniging en het drinkwaterbedrijf speelde de info door aan de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM). ”

“We betreuren dit uiteraard sterk”, zegt woordvoerder Kathleen De Schepper. “Deze vervuilingen zorgen niet alleen voor een slechte waterkwaliteit, maar doen ook het engagement teniet van de landbouwers die wel correct werken. Toch is er geen impact op de kwaliteit van het water dat wij produceren in De Blankaart.”

“Voor het water ons spaarbekken bereikt, treedt er nog een sterke verdunning op bij het IJzerbekken en in het afstroomgebied richting de Blankaart. Wij onderzoeken die stof trouwens al sinds 2018. Wij voeren regelmatig metingen uit en in ons spaarbekken is de hoeveelheid van de stof nog nooit boven de rapporteergrens geraakt.”

Tekst: Jarne Pollie, vrijdag 15 mei, VRT Nieuws

In de Grote Kemmelbeek in Reningelst werd een verhoogde concentratie oxamyl gemeten. (Foto: Thijs Pattyn)

De Grote Kemmelbeek is via het IJzerbekken verbonden met het drinkwaterproductiecentrum De Blankaart. (Foto: Thijs Pattyn)

Volgens het stadsbestuur van Ieper is er geen gevaar voor de inwoners. (Foto: Thijs Pattyn)