De Mispelaarhoek

Te midden tussen Zonnebeke, Passendale en Moorslede ligt De Mispelaarhoek. Drie hectare beschermd natuurgebied pal in intensief landbouwgebied, beheerd door twee Natuurpunt-afdelingen.

De Mispelaarhoek: een natuurgebied in wording

Zonnebeke heeft nu ook een Natuurpuntgebied. In 2022 verkocht een landbouwer die dicht bij zijn pensioen stond 3,11 ha droge, natte en zeer natte graslanden pal in de bronnen van de Heulebeek. Hij had op dit terrein een mooi voorbeeld van samenhang tussen natuur en landbouw ingericht en wenste dat de aanwezige natuurwaarden verder ontwikkeld zouden worden. Natuurpunt is daarvoor de ideale partner.

Uniek hierbij is dat de buurafdelingen Natuurpunt Mandelstreke en Natuurpunt Westland de handen in elkaar sloegen. Het gebiedje ligt dan ook zowat op de grens tussen deze 2 regio’s zodat beide afdelingen de Mispelaarhoek kunnen aanbieden aan iedereen met een warm hart voor natuur.

Snelle natuurinrichting

En zo zijn we onmiddellijk aan de slag gegaan. Reeds in de eerste winter werd een nog kaal grasland omzoomd met een brede strook streekeigen struiken en bomen. Het bosje van de buur, kreeg op Natuurpuntgrond de afwezige boszoom om zo de ideale gradiënt van bloemrijk grasland naar bos te verkrijgen. Opnieuw werd gekozen voor struiken die veel bloei en vruchten geven. Allerhande soorten insecten en vogels krijgen hier een rijk gedekte tafel.

Brongebied van de Heulebeek

Daarmee waren de inrichtingswerken nog niet afgelopen. In 2023 werd de verlande poel uitgebaggerd en werden op zeer natte delen van het gebied 2 bijkomende poelen gegraven.

Dat we in een brongebied natuur kunnen ontwikkelen is een belangrijke troef. Bronnen geven langer water af dat dikwijls zeer mineraalrijk en voedselarm is. Een zeldzaamheid in onze streek.

Zo ook in de Mispelaarhoek. Waterviolier, een in West-Vlaanderen zeldzaam plantje, kwam bij het graven van een poel tot kiemen. Het moet daar jaren overleefd hebben in een oude zaadbank. Waterviolier is zeldzaam omdat het plantje enkel groeit in brongebieden waar mineraalrijk water met vooral ijzer, uit de grond borrelt.

Beheer van enkele grachten is er nu op gericht dat deze plant op verschillende plaatsen zijn stek vindt en zo bewaard wordt voor de toekomst.

Wat willen we bereiken met de Mispelaarhoek?

De Mispelaarhoek ligt pal in een landbouwgebied met intensieve teelt van groenten, maïs, aardappelen…, kenmerkend voor de streek tussen Zonnebeke en Roeselare.

Op 3,11 ha zorgen we voor een hotspot waar elk soort leven toch een leefbare stek vindt. Voedsel, rust, nestplaats, overwinteringskansen: geef je deze combinatie aan insecten, planten, vogels, kortom aan alle leven, dan komen er steeds bij. Goed en juist beheer zorgt ervoor dat we jaarlijks nieuwe bewoners mogen verwelkomen.

Kom je in om het even welk jaargetijde in de Mispelaarhoek dan word je verrast door haas, buizerd, torenvalk, houtsnip, staartmees, grote bonte specht en groene specht, ijsvogel, blauwe reiger, tuinfluiter, zwartkop, putter, sabelsprinkhaan, alpenwatersalamander. Teveel om op te noemen. En elk jaar komen er nieuwe bij. Pootafdrukken van ree zijn nu geen zeldzaamheid meer. Waarnemingen inbrengen in ObsMapp of in waarnemingen.be helpen ons de waarde van het gebied beter in te schatten en eventueel beheermaatregelen aan te passen.

Natuurbeheer in combinatie met landbouw

Om tot bloemrijke graslanden te komen, is verschraling door maaien en afvoeren van het maaisel de toegepaste techniek. Dat gebeurt voor het grootste deel door een landbouwer die het maaisel gebruikt als voedsel voor zijn koeien. De plaatsen waar de landbouwer met zijn machines niet bij kan, worden door de Zonnebeekse Natuurpuntvrijwilligers onder handen genomen.

Op het ene grasland is de ontwikkeling van bloemrijk grasland spectaculair. Op het andere hebben we nog werk voor de boeg. Maar daar komen we er ook wel.

Naast het bloemrijker maken van de graslanden, wordt ook ingezet op verruiging van stroken. Ruigtekruiden zorgen voor een explosieve toename van insecten. Kleine zoogdiertjes en ook vogels krijgen zo hun voordeel.

Toegankelijkheid van de Mispelaarhoek

Via een boerenslag van zo’n 400 meter lengte, die uitkomt op de Nieuwe Molenstraat in Zonnebeke, is de Mispelaarhoek bereikbaar voor beheer en geleide wandelingen. Deze wandelingen vind je terug in de publicaties in “De Bron” en “De Knotwilg” waarin respectievelijk Natuurpunt Westland en Mandelstreke hun activiteiten met regelmaat bekend maken.

Tot we elkaar in de Mispelaarhoek treffen!

Tekst: Geert Schoutteten – conservator