Extra artikel bij het tijdschrift De Bron 34-135 oktober-november-december 2026.

De woorden van een spoeddokter op TV tijdens de dodelijke hittegolf van eind juni zinderen na:

“We geven miljarden uit aan defensie voor een potentieel risico, is het dan niet te verantwoorden om zonder uitstel te investeren in het echte risico van het klimaat?”

Klimaat op hol

De gevolgen van de klimaatverstoring volgen elkaar op als in een rollercoaster. Van modderstromen en overstromingsrisico’s in het ene seizoen naar ongeziene hittegolven in de zomer en rivieren die droogvallen. De gevolgen zijn niet alleen voor de natuur rampzalig, maar evenzeer voor de mens en de samenleving. Bij de voorbije opeenvolgende hittegolven zagen we overbelaste spoeddiensten en een recordaantal hittedoden. Ondertussen bedreigt de droogte de natuur, de landbouw en de watervoorziening. In de Ardennen stond de bovenloop van de Semois quasi droog. Forellen sterven als het water warmer is dan 22° en snoeken bij 27°. Ook bij ons staan poelen en greppels droog. Het waterniveau van de Rijn is zodanig gezakt dat scheepvaart nog nauwelijks mogelijk is, wat ook consequenties heeft voor onze Vlaamse economie. Aan onze kust brandden de duinen en in Limburg waren er bos- en heidebranden.

Nabij Parijs brandde het iconische Forêt de Fontainebleau, één van de eerste bosreservaten in Europa. Bosbranden zijn intussen niet langer een louter mediterraan en Zuid-Europees fenomeen. Rond Bordeaux moesten tienduizenden mensen in sneltempo worden geëvacueerd en ook in Spanje was het een inferno. Eind juli waren alles bij elkaar in Frankrijk en Spanje alleen al zo’n 300.000 mensen op de vlucht moeten slaan voor de vlammen. En dan spreken we nog niet over branden in de rest van Europa. In de EU was op dat ogenblik al 434.976 ha bos door brand vernietigd. Dat is de oppervlakte van praktisch een derde van Vlaanderen. En de gegevens van augustus moeten nog komen.

De meeste branden blijken door mensen veroorzaakt te zijn, maar door de toenemende hitte en droogte vanwege de klimaatverandering, zijn ze veel heviger, verspreiden zich veel sneller en over veel grotere oppervlaktes, met veel meer schade voor mens en natuur als gevolg en tonnen extra CO2 die de lucht in wordt geblazen. Ingrepen uit het verleden maken de zaak nog erger zoals in de omgeving van Bordeaux waar nat moerasland drooggelegd werd en beplant met zeer brandbare naaldbomen.

Bij het ter perse gaan van dit tijdschrift smeulen bij ons in België de Hoge Venen nog na. Bijna 3.000 hectare natuurgebied is al in de as gelegd en meerdere dorpen zijn geëvacueerd.

Kaart van de gebieden in Europa die vanwege de hitte en droogte groot gevaar liepen op bosbranden, in juli 2026.

(Bron: The European Forest Fire Information System (EFFIS), zie: https://forest-fire.emergency.copernicus.eu)

Waterarm Vlaanderen!

Uit het Europees rapport (Europe’s state of water 2024) blijkt dat 71% van de Belgische grondwatervoorraden overgeëxploiteerd zijn en dat we in Vlaanderen in een meer dan kritieke situatie verkeren. Vlaanderen behoort tot de meest waterschaarse regio’s van Europa door een hoge bevolkingsdichtheid, hoge verhardingsgraad die infiltratie verhindert en hoog verbruik van water door landbouw en industrie. We zijn sterk afhankelijk van regen. Als die lang uitblijft, zeker in combinatie met hittegolven verhevigd door de klimaatopwarming, dreigen we in de problemen te komen.

Komt daar nog bij dat van alle natte natuur die hier vroeger voorkwam, en die mee zorgde voor wateropslag en -buffering, 75% is verdwenen. Die ‘wetlands’ en valleien zijn drooggelegd via het aanleggen van drainage, grachten, het rechttrekken en indijken van rivieren met als enige bedoeling het water zo snel mogelijk af te voeren naar waterlopen en de zee. Ongeveer alle valleien zijn gedraineerd door kilometers ondergrondse drainagebuizen in allerlei formaten en vaak in meerdere lagen boven elkaar die constant het zo nodige grondwater afvoeren naar steeds dieper uitgegraven beken en rivieren. Ook de meeste landbouwbodems zijn door het gebruik van zware machines zodanig compact geworden dat ze nog nauwelijks waterdoorlaatbaar zijn, wat samen met de steeds groter wordende akkerpercelen zorgt voor nog meer afstroming. Er wordt ook roofbouw gepleegd op ons grondwater door de vele, vaak illegale grondwaterwinningen vooral in de landbouw. Onze grondwaterreserves worden op die manier al decennialang weggepompt, vaak met eeuwigdurende vergunningen en zonder noemenswaardige controle of toekomstgericht beleid.

Systematisch draineren, een ramp voor de grondwatertafel.

(Foto: Natuurpunt Velpe-Mene)

Terwijl er intussen een structureel probleem met extreme droogte is, wordt in onze valleien nog constant permanent grondwater afgevoerd via een onvoorstelbaar omvangrijk ondergronds netwerk aan drainagebuizen in verschillende maten en met verschillende diameters. Deze systematische drainering van nagenoeg alle valleien in Vlaanderen is mee verantwoordelijk voor de waterschaarste. Wegnemen van drainage is één van de meest effectieve maatregelen voor herstel grondwatertafel. Zo worden miljoenen liters water in de ondergrond vastgehouden.

Het resultaat van dit alles: er is minder water beschikbaar per persoon in Vlaanderen dan in Spanje of Griekenland. En als het dan regent – en door de klimaatverandering krijgen we steeds vaker extreme neerslagperiodes – zien we dorpen en landerijen overstromen. Cycli van droogte gevolgd door piekneerslag worden steeds frequenter.

Ook dat nog: bedenkelijke kwaliteit van onze waters

En dan moeten we het toch even hebben over de kwaliteit van onze open wateren. De Europese Kaderrichtlijn Water verplicht de landen om in 2027 schoon en ecologisch gezond water te hebben. In Vlaanderen heeft slechts 1 van de 195 rivieren, meren, beken en kanalen een goede waterkwaliteit. De oorzaken van vervuiling zijn gekend: te veel mest (nitraten), te veel pesticiden, te veel schadelijke chemische stoffen geloosd door de industrie. Het meest recente probleem is dat van de PFAS-waarden in onze waterlichamen en soms zelfs in ons drinkwater. En daarnaast is er de bacteriologische kwaliteit die kan aangetast worden – zeker in tijden van droogte wanneer het water te weinig verdund wordt – door afvalwater afkomstig van rioleringen die rechtstreeks en ongezuiverd in onze waterlopen lozen en niet op riolering aangesloten gebouwen. Bij hitte en droogte krijg je bovendien meer algengroei zoals van giftige blauwalgen.

Big Jump

Ieder jaar telt GoodPlanet af naar de tweede zondag van juli: de dag waarop doorheen heel België de Big Jump plaatsvindt. Dit is een internationaal evenement waarbij duizenden mensen over heel Europa de sprong wagen voor proper water en aandacht vragen voor de waterkwaliteit in lokale waterlopen.
In 2026 dienden echter 7 van de 30 acties geannuleerd te worden. Reden? Slechte waterkwaliteit.

Klimaatwetenschapper J.J. van Ypersele is boos:
Natuur en klimaat zijn geen beleidsprioriteiten meer!

Je zou dus verwachten dat de overheid zwaar inzet op herstel van de natuur en waterhuishouding. In de realiteit zien we echter dat zowel het Vlaamse als het Europese beleid neigen naar het uitspreiden van de inspanningen in de tijd en zelfs het uitstellen, versoepelen of afzwakken van de bestaande natuur- en klimaatmaatregelen

De internationaal gerenommeerde klimaatwetenschapper Jean-Jacques van Ypersele sprak n.a.v. de extreme hittegolf en de vele hittedoden zijn verontwaardiging uit over het gebrek aan politieke aandacht en daadkracht om de oorzaken aan te pakken (26 juli RTL):
“We wisten dat dit eraan kwam, en we weten wat we eraan moeten doen. Maar wat zien we? Dat de Europese Green Deal op vraag van industriële lobby’s afgezwakt wordt en dat het Europese CO2-handelsysteem vertraagd wordt. Schokkend vind ik dat…Dus ja, ik ben boos, op alle politieke leiders die veel te weinig aandacht hebben gegeven aan het klimaatprobleem. Niet alleen op korte termijn maar ook op de lange.”

We stellen vast dat ook het Vlaamse beleid zich meer en meer terugtrekt en steeds minder ambitie ten toon spreidt voor het natuurbeleid. De Vlaamse Regering en de verenigde lobbygroepen van landbouw en industrie lobbyen om Europese natuur- en milieuverplichtingen af te zwakken, telkens met het perfide argument dat Vlaanderen een dichtbevolkte regio is. Dat is de wereld op zijn kop. Dus onze bevolking heeft minder recht dan de rest van Europa op goed functionerende ecosystemen met zuiver water, gezonde lucht, veerkrachtige natuur en hittebestendige stedelijke milieus. Juist omdat we dichtbevolkt én welvarend zijn, zouden we bij de koplopers moeten horen van een ambitieus en toekomstgericht natuur- en milieubeleid.

30% natuur is nodig

En dat terwijl Vlaanderen niet alleen een waterarme maar ook een zeer natuurarme regio is. Met heel wat goede wil kan een slordige 14% van het Vlaamse territorium als natuur gedefinieerd worden en die verkeert dan nog in een allesbehalve goede staat van instandhouding. De Europese Natuurherstelwet stelt echter 30% van de landsoppervlakte voorop om de achteruitgang van de natuurlijke systemen te stoppen en om Europa weerbaar te maken voor de toekomstige uitdagingen. Dat doen we door de biodiversiteit te herstellen, het klimaat te beschermen en de voedselzekerheid te waarborgen. Naast het klimaat is het biodiversiteitsverlies één van de grootste risico’s voor de wereldeconomie. Zonder gezonde ecosystemen komen landbouw, waterbeschikbaarheid, voedselproductie, onze gezondheid en de leefbaarheid in gevaar.

Het Belgian Climate Risk Assessment op haar beurt benadrukt dat de toename van de risico’s (hittegolven, overstromingen, droogte) en hun domino-effect op de natuurlijke en sociaaleconomische systemen ook in België een directe bedreiging vormen voor de veiligheid en stabiliteit van de samenleving. Deze onderling verbonden risico’s hebben tegelijkertijd gevolgen voor de gezondheid, de infrastructuur, de economie en de sociale cohesie, en kunnen, indien ze niet worden beheerst, de nationale veerkracht aanzienlijk verzwakken.

Vlaams natuurherstelplan zonder ambitie

Op basis van de Europese Natuurherstelwet moet elke lidstaat een eigen natuurherstelplan indienen bij de Europese Unie. Ook hier sleept Vlaanderen met de voeten: het haalt de deadline van september niet. En wat nu al voorligt, krijgt van begin tot einde een minimalistische invulling. Natuur- en milieumaatregelen worden in Vlaanderen aanzien als van “moetens”; iets wat moet (van Europa). Het Vlaamse beleid heeft hier zelfs een naam voor “no goldplating”, waardoor we finaal geconfronteerd blijven met een water- en natuurarm Vlaanderen.

Veen, een van de kwetsbaarste koolstofvoorraden

Veen vormt niet alleen een belangrijk leefgebied dat beschermd wordt door de Europese Habitatrichtlijn, maar is ook van groot belang voor natuur en klimaat. Zolang veen nat blijft, behoort het tot de meest efficiënte bodems voor de opslag van koolstof. Daarom is de Vlaamse overheid in het kader van de Europese natuurherstelwet ook gehouden tot het beschermen en herstellen van veengebieden.

Veen ontstaat uit afgestorven plantenresten die in een natte, zuurstofarme bodem nauwelijks verteren. Daardoor groeit een veenlaag uiterst langzaam: gemiddeld slechts ongeveer 1 millimeter per jaar. Een veenpakket van één meter dik vertegenwoordigt dus een geschiedenis van vele eeuwen tot zelfs millennia.

Die trage vorming staat in scherp contrast met hoe snel veen verloren kan gaan. Wanneer een veenbodem droogvalt, dringt zuurstof binnen en begint het opgeslagen organische materiaal versneld af te breken. De koolstof die duizenden jaren in de bodem werd vastgelegd, komt dan opnieuw vrij als CO₂. Verdroging betekent dus niet alleen verlies van een waardevolle bodem, maar ook een verlies van klimaatbuffering.

Daarnaast zijn veengebieden bijzonder waardevol voor de biodiversiteit. Ze bieden een uniek leefgebied voor tal van gespecialiseerde planten en dieren en functioneren tegelijk als een natuurlijke spons die water vasthoudt. Zo helpen ze zowel droogte als wateroverlast te beperken.

Veen beschermen is daarom veel meer dan natuurbehoud alleen. Het is tegelijk investeren in biodiversiteit, klimaatmitigatie en een veerkrachtig watersysteem. Wat in duizenden jaren is opgebouwd, kan immers op menselijke tijdschaal nauwelijks worden hersteld.

Ook in de Blankaart komt een veenpakket voor. Een voldoende hoge waterstand behouden is van absoluut belang om dit te behouden, voor het ecosysteem én voor onze toekomst.

Als de bodemlaag afgegraven worden donkere plekken zichtbaar: veen. (Foto: Guido Vandenbroucke)

Onder een dun laagje klei: veen en sporen van veenontginning. (Foto: Guido Vandenbroucke)

Blue deal-plan in slow motion gezet

Een concreet actieplan en voorzichtige aanzet van de Vlaamse overheid om waterschaarste en -overlast tegen te gaan en de waterkwaliteit te verbeteren, is de Blue Deal. De middelen die daarvoor ingeschreven zijn, werden bij de aanvang van de huidige regeerperiode teruggeschroefd, volstaan absoluut niet en wat voorzien is, wordt onvoldoende benut of niet efficiënt genoeg besteed. Door het verschuiven naar de tweede helft van de legislatuur is er veel tijd verloren gegaan. Nu wordt alles doorgeschoven naar overlegforums, de zogenaamde gebiedscoalities, om lokale Blue Deals te realiseren. Daarin zitten lokale besturen, landbouwers, natuurorganisaties en burgers samen, met als resultaat vaak eindeloos gepalaver en de onmogelijkheid om tot de nodige doortastende maatregelen te komen.

Lopend programma natuuraankopen gefnuikt door beperking budget

en geen aankopen meer in natte valleigebieden die agrarische bestemming hebben.

Momenteel stokken de natuurrealisaties op het terrein doordat quasi geen budget meer beschikbaar gesteld wordt voor aankopen buiten de Europese Habitatgebieden en voor bosuituitbreiding, zelfs niet voor aankopen in planologisch beschermde natuur. Sinds deze minister kunnen er ook geen gesubsidieerde natuuraankopen meer gebeuren in agrarisch gebied op de gewestplannen.
Dit beleid maakt dat gesubsidieerde aankopen voor natuurversterking in valleien nu niet meer mogelijk zijn. En net daar zijn de grootste winsten te boeken voor de realisatie van natte natuur en klimaatbuffering zonder dat dit op enige wijze een impact heeft op ruimte voor toekomstgerichte landbouw.

Wat betekent dit op het terrein?

Heuvelland als voorbeeld

Heuvelland is een van de regio’s waar nog net iets meer natuur aanwezig is.
Het Heuvelland dankt een belangrijk deel van zijn natuurwaarde aan zijn reliëf en geologie. Op de flanken van de heuvels komen bronnen en kwelzones voor. Het water dat daar aan de oppervlakte komt, zorgt voor natte graslanden, bronbosjes en beekvalleien. Dat zijn kleine maar bijzonder waardevolle leefgebieden voor ondermeer planten, paddenstoelen, insecten en amfibieën. Dit maakt dat de regio -het landschap- zich er in het algemeen minder toe leent om, in tegenstelling tot vele andere regio’s, intensief uitgebaat en ingericht te worden als intensief landbouwgebied, inplanting van industrie of grote verbindingswegen.
De natuurwaarde van dergelijke gebieden zit niet alleen in de oppervlakte. Net de afwisseling tussen bos, grasland, poel, houtkant en beek zorgt voor een grote variatie aan leefgebieden.

Op de kaart van de regio Heuvelland zien we talrijke groene vlekken verspreid over het landbouwlandschap, wat duidelijk maakt dat er nog wel wat natuur aanwezig is. Het gaat om bossen, brongebieden, graslanden, beekvalleien en kleine landschapselementen. Samen vormen ze een belangrijke ecologische infrastructuur in een streek waar natuur en landbouw sterk met elkaar verweven zijn. Maar het valt ook meteen op dat deze verdeeld ligt en sterk versnipperd is. De grotere concentraties natuurgebied zijn niet verbonden. En daar kan aan gewerkt worden. Kàn, want door de huidige, en mogelijks toekomstige regelgeving verloopt dit moeilijk of is het soms gewoonweg onmogelijk.

Bron: www.geopunt.be – 25 augustus 2026 – kaartlagen ‘Digitale boswijzer Vlaanderen 2018’ en ‘Natuurbeheerplannen’ – ANB

Moet alles natuur worden?

Zeker niet, ook landbouw, bewoning, recreatie, … hebben zeker hun ruimte nodig. We moeten streven naar een gezonde mix van gebieden met verschillende natuurwaarden en -intensiteit. Naast ‘hardcore’ natuurgebieden, zoals afgesloten natuurreservaten zijn er gebieden waar nevenfuncties naast natuur kunnen, zoals recreatie en landbouw. Verder kunnen ecologische (beheer)maatregelen in landbouwgebied dan weer helpen om de nodige verbindingen tussen natuurgebieden te maken. Natuurgebieden doorheen het landschap en gebieden met een andere functie verbinden is één van de uitdagingen en oplossingen.
Uitbreiding, verbinding en inkanteling is onontbeerlijk om tot robuuste natuur te komen, klaar om nog meer klimaatverandering en -ontwrichting het hoofd te kunnen bieden.

Natuurbeheerders

De grootste beheerders van natuur in Heuvelland zijn het Agentschap voor Natuur en Bos (Vlaams niveau), provincie West-Vlaanderen en Natuurpunt. Samen bezitten en beheren ze er ongeveer 500 hectare natuur. Op een totale oppervlakte van zo’n 9.500 hectare betekent dit ongeveer 5,25%. De totale oppervlakte aan natuur in Heuvelland ligt op ongeveer 5,75%. Er zijn immers ook bossen, graslanden en andere waardevolle terreinen in gemeentelijk, particulier of ander openbaar beheer. Dit ligt nog een heel stuk lager dat het West-Vlaams gemiddelde van 7% en mijlenver door het vooropgestelde 30% vanuit Europa, dat Vlaanderen eerder impliceerde als (streef)doel.

Deze gebieden en uitbreiding ervan zijn nodig voor het herstel van de waterhuishouding, klimaatbuffering en ontwikkeling biodiversiteit. Ze vormen het leefgebied van specifieke soorten als de kamsalamander, vinpootsalamander, sleedoornpage, hooibeestje, boshyacint, paarbladig en verspreidbladig goudveil , gele dovenetel, …

Als de huidige voorgenomen maatregelen in het verleden ingang zouden gevonden hebben, zou dit unieke natuurcomplex nooit uitgebouwd zijn geweest, want ook hier is op de gewestplannen van 50 jaar geleden veel gebied aangeduid als agrarisch gebied, ook de stukken die minder interessant of quasi onmogelijk waren voor landbouw.
De noodzakelijke uitbreiding en aaneensluiting van de versnipperde natuurgebieden dreigen nu onmogelijk te worden. Verschillende landbouwers staan open om hun voor landbouw minder geschikte percelen in dit gebied in te ruilen voor betere landbouwpercelen erbuiten. Iets wat met een grondenbank mogelijk is, tenminste als de Vlaamse regels dit zouden toelaten. Een mooi voorbeeld waar landbouw en natuur elkaar lokaal goed vinden, maar stoten op de onmogelijkheid door hogere regelgeving.

Natuurpunt in Heuvelland

Een mooi voorbeeld zijn de Bronnen van het Heuvelland, een geheel van natuurgebieden tussen Westouter en Loker. Broekelzen, Sulferberg, Scherpenberg en Hellebeek maken er deel van uit. Natuurpunt voert er onder meer hakhoutbeheer, maaibeheer en extensieve begrazing uit. In de bronbossen groeien onder andere paarbladig en verspreidbladig goudveil, terwijl de vochtige graslanden kansen bieden aan soorten als dotterbloem en pinksterbloem. Ook de kamsalamander en vinpootsalamander vindt er een van zijn schaarse Vlaamse leefgebieden. De sleedoornpage, een dagvlinder gebonden aan kleinschalig landschap, vindt hier een groot deel van zijn West-Vlaams verspreidingsgebied.

Ook de Breemeersen in Nieuwkerke zijn bijzonder. Dit ongeveer 30 hectare grote graslandgebied in de Leievallei bestaat uit weilanden, hooilanden, poelen, sloten en houtkanten. Vooral de aanwezigheid van talrijke poelen maakt het gebied belangrijk voor amfibieën, waaronder de kamsalamander. In de trektijd zijn de graslanden bovendien aantrekkelijk voor steltlopers en andere graslandvogels en dagvlinders als het hooibeestje.

Kamsalamander – Stef Spruytte

Sleedoornpage – Stef Spruytte

Hooibeestje – Jori Degrande

Dotterbloem – Marie-Paule Leleu

Samenwerking tussen landbouw en natuur? Ja, het kan!

In alle Heuvellands gebieden van Natuurpunt wordt samengewerkt met lokale landbouwers voor het beheer. Zo zijn er 13 gebruiksovereenkomsten lopende, goed voor 60 hectare. Dit betekent dat 60% van de gebieden beheerd wordt door lokale landbouwers. Een win-win; gratis gras voor de landbouwers, minder werk en kosten voor Natuurpunt én een mooie samenwerking tussen landbouw en natuur er bovenop. Dat dit goed loopt bewijst de vraag naar meer gebruiksovereenkomsten.

Een gelijkaardige situatie zien we trouwens bij alle gebieden en regio’s.

Meer natuur en herstel van de waterhuishouding zijn onze
belangrijkste bondgenoten in de strijd tegen de klimaatverandering.

De oplossing ligt in een globale benadering: natuurherstel, ruimte voor rivieren en water, herstel van hydrologische systemen en het zoveel mogelijk stroomopwaarts ophouden van het water. Ruimte voor de rivier en robuuste valleisystemen gaan goed samen met een krachtig natuurherstel. De verhoging van de hydraulische ruwheid in het landschap om water op te houden gaat op zijn beurt goed samen met een dooradering van het landschap met bufferzones, struwelen, hagen, houtkanten.

Natuurgebieden en herstelde sponslandschappen bufferen overstromingen en vangen droogte op. Neem nu het Wetlandplan van Natuurpunt. Het doel is om tegen 2027 1.500 hectare natte natuur te herstellen in 18 gebieden in Vlaanderen. Natuurpunt is erin geslaagd om dankzij gerichte herstelprojecten op minder dan 2 jaar tijd jaarlijks al de hoeveelheid water van bijna 900 olympische zwembaden opnieuw in de grond te laten trekken in plaats van dat rechtstreeks naar zee te laten vloeien via onze waterlopen. Terwijl elders de droogte toeslaat, blijft het in de herstelde natte natuurgebieden nog steeds behoorlijk drassig. Ze houden water vast en laten het in de bodem sijpelen waardoor de grondwaterreserves worden aangevuld.
Zie: https://www.natuurpunt.be/nieuws/wetlandplan-van-natuurpunt-redt-elk-jaar-meer-dan-2-miljard-liter-water

Stedelijke natuur en groen meer dan ooit nodig

Niet alleen natte natuur verdient meer aandacht en ruimte, ook de natuur daarbuiten. In onze versteende steden is er dringend nood aan meer groen en (open) water die voor de noodzakelijke verkoeling bij de stijgende zomertemperaturen kunnen zorgen om het hitte-eilandeffect te temperen. Hermeandering en openlegging van ingekokerde beken en rivieren, zoals onlangs de Franse beek in Heuvelland en het vergroenen van de oevers geeft een belangrijke winst: ze kunnen fungeren als corridor en overlevingsplaats van fauna en flora. Hier speelt de synergie tussen biodiversiteitsbeleid en klimaatbuffering, waterretentie en stedelijke leefbaarheid.

Honderdjarige bomen op de vestingen nabij de Menenpoort te Ieper: Essentiële groenbakens in de binnenstad!

(Opname: Stichting Behoud Natuur en Leefmilieu Vlaanderen, 2020)

Buiten valleien zijn er met geïntegreerde
oplossingen ook veel winsten te boeken.

Open leefgebieden in de drogere sfeer zoals hellinggraslanden en heide spelen eveneens een belangrijke rol in het biodiversiteitsherstel en de klimaatbuffering. In de permanente graslanden is de biodiversiteit per m2 het hoogst, vooral van bestuivers, en ze slaan aanzienlijk meer koolstof op dan akkers. In de Westhoek heb je heel wat natuurgebieden die tot stand gekomen zijn op de valleihellingen en heuvels met verbluffende resultaten zowel qua soortenrijkdom als door hun rol in het stoppen van de erosie.
Met de huidige plannen van de Vlaamse Regering zou de uitbouw van natuurgebieden of uitbreidingen ervan zowel in de valleien als daarbuiten niet meer mogelijk zijn behalve in de schaarse groengebieden op de gewestplannen. Herstel van natuur en biodiversiteit, herstel van de waterhuishouding en klimaatbuffering worden daardoor zwaar op de helling gezet. Slachtoffer van dergelijk beleid is niet alleen de natuur, maar dat zijn wij allemaal, onze gezondheid en de leefbaarheid van onze omgeving.

Als bestuur van de regionale Natuurpunt De Bron roepen we daarom afdelingen en leden op om mee te doen aan de campagne SLUIT DE NATUUR NIET OP.

Originele tekst: Margriet Vos en Ronald Jacobs, Natuurpunt Oost-Brabant.
Bron: Artikel ‘Maatregelen ten bate van het klimaat en natuurherstel dulden geen vertraging’, Margriet Vos en Ronald Jacobs, gepubliceerd in het herfstnummer 2026 van het tijdschrift ‘Natuur & Landschap’ van de regionale Natuurpunt Oost-Brabant.
Er werden enkel lichte aanpassingen en toevoegingen gedaan ter omvorming naar de context van de Westhoek.