Zondag 22 maart 2026 = OP PAD!

Algemene info over de amfibieënoverzet in Kemmel

Historiek

Sinds 1981 worden in België amfibieën overgezet. Pionier was Stef Spruytte uit Nieuwkerke die de eerste overzet in eigen gemeente organiseerde.
In de loop der jaren werd op een tiental locaties in Heuvelland overgezet. Zo waren er ondermeer ook belangrijke overzetten in Westouter, gecoördineerd door Luc Merveillie.
Sinds 2004 is de Bergstraat in Kemmel de enige locatie in Heuvelland, nadat in de Sulferbergstraat te Westouter paddentunnels werden aangelegd.

De actie in de Bergstraat te Kemmel werd gestart in 1983 en ging sindsdien onafgebroken verder!
Het is de langstlopende overzetactie in België.

In 1991 werd de amfibieënwerkgroep BUFO Heuvelland opgericht. Dit diende om als erkende vereniging subsidie te kunnen verkrijgen.

Reeds vanaf het eerste jaar werden verkeersborden geplaatst. De tekening voor dit paddenbord is van de hand van Lieven Stubbe uit Ieper. Deze afbeelding stond ook op de paddensticker die vele jaren succesvol verkocht werd. Vanaf 1991 werd dit het logo van de nieuwe vereniging BUFO Heuvelland.

Foto: Eerste paddenactie bij het Groot Westhof te Nieuwkerke – maart 1981-Marleen Meersseman

Wat is een amfibieënoverzet?

Amfibieën (hier vooral padden) helpen bij een veilige oversteek van de weg tijdens de amfibieëntrek.

Wat is amfibieëntrek?

Tijdens het voorjaar keren amfibieën terug naar hun geboortepoel om er zich te gaan voortplanten. De rest van het jaar leven ze in overhoekjes, struwelen, bosjes, tuinen, parken, …of in het water.
Omdat het bij ons meestal vooral om padden ging sprak men al vlug van paddentrek, paddendraad, paddenoverzet, …
Deze heentrek gebeurt meestal massaal tijdens een korte periode in het voorjaar. Deze begint vanaf februari en loopt tot eind maart, zeer afhankelijk van de weersomstandigheden. De trek grijpt enkel bij gunstige (trek-)omstandigheden plaats: ´s avonds tot middernacht vanaf een 6-tal °C en vochtig, windluw weer.
De terugtrek is meer gespreid, vanaf eind maart. Omdat bijgevolg de kans op verkeersslachtoffers tijdens de heentrek veel groter is, wordt er enkel dan paddendraad geplaatst.

Waarom paddenoverzet?

Wanneer een grote trekroute een drukke straat kruist, wordt (padden)draad geplaatst om verkeersslachtoffers te vermijden of zoveel mogelijk te beperken.

Hoe werkt het systeem?

De trekkende amfibieën kunnen de geplaatste ‘paddendraad’ niet voorbij. In het naar een uitweg zoeken, komen ze in de ingegraven emmers terecht. Elke morgen worden deze emmers door een vrijwilliger gecontroleerd. De amfibieën worden er uitgehaald, gedetermineerd, geteld en bij de voortplantingspoel (hier is dit de kasteelvijver) geplaatst. Elke emmer is voorzien van een stokje, dit om andere dieren (o.a. muizen) die erin terecht komen de kans te geven te ontsnappen. Deze zouden echter kunnen verdrinken wanneer er water in de emmer staat.

Wat kan ik als passant doen?

Wanneer u voorbijkomt en amfibieën in de emmers ziet, mag u deze uiteraard gerust bekijken. We vragen u wel deze in de emmers te laten zodat onze tellingen kloppen. Gelieve ook de stokjes in de emmers niet te verwijderen.

‘Padden’draad langs de Bergstraat te Kemmel – Jori Degrande

Wie zet de amfibieën over?

De overzet in de Bergstraat wordt georganiseerd door amfibieënwerkgroep BUFO Heuvelland. Een groep van een tiental vrijwilligers gaat via een beurtrolsysteem ’s morgens op pad om padden te ‘rapen’ (= over te zetten).

Paddenoverzetters – Wieland De Meyer

Welke amfibieën worden hier overgezet?

Hier in de Bergstraat worden bijna uitsluitend padden overgezet, gemiddeld een 500-tal per jaar.
Daarnaast worden ook een 10-tal bruine kikkers overgezet.
Op een enkele waarneming van een kleine watersalamander na werden hier de laatste jaren geen salamanders meer opgemerkt.
De Groene kikker komt hier zeker ook goed voor maar trekt pas later. Door z’n krachtige springpoten blijft deze normaal niet in de emmers zitten en wordt dus ook weinig tot niet gezien en geteld.

Welke amfibieën komen in de nabije omgeving voor?

In de ruime regio komen 7 soorten amfibieën voor: Gewone pad, Bruine kikker, Groene kikker, Kleine watersalamander, Alpenwatersalamander, Kamsalamander en Vinpootsalamander.

Gewone pad – Stef Spruytte

Bruine kikker – Natuurpunt

Gewone pad amplexus (gekoppeld) – Stef Spruytte

Alpenwatersalamander – Hylawerkgroep

Kleine watersalamander – De kievit Harmelen

Vinpootsalamander (m) – Hugo Willocx

Kamasalamander (m) – Hugo Willocx

Twee belangrijke slides uit de inleidende presentatie van Op pad.

Tellingen

Er wordt sinds 1983 onafgebroken overgezet in de Bergstraat.
De eerste 4 jaar werd geen draad gezet en werd het traject ’s avonds de hele tijd afgelopen en de trekkende dieren van de ene kant geplukt en aan de andere kant gezet.
Vanaf 1987 werd draad geplaatst en gebeurde het overzetten, ‘rapen’ ’s morgens in één beweging. Voordeel is ook dat dan (beter) geteld kan worden.

Een bemerking bij de sterk schommelende aantallen.

Amfibieën trekken in principe terug naar hun geboortepoel. Hun ‘zomerverblijf’ is echter niet zo vast. Het is dus best mogelijk dat in bepaalde jaren er meer de zomer doorbrachten aan de zelfde kant van de weg.
Een lager aantal in de overzet betekent dus niet per se een lager aantal in de populatie.
Om het populatie-aantal (beter) te kennen zou je dus in principe moeten kunnen tellen in de vijver …

Aantallen overgezette padden in de Bergstraat 1987-2025

Het is een algemeen gekend fenomeen dat de aantallen sterk schommelen. Het gemiddeld aantal padden door de jaren heen bedraagt 639.

Aantallen overgezette bruine kikkers in de Bergstraat 2005-2018

Bruine kikkers zijn matige springers. Sommigen kunnen uit de emmers en over de draad springen en worden zo dus ook niet geteld.

Aantallen overgezette groene kikkers in de Bergstraat 2005-2018

Groene kikkers zijn zeer goede springers. Het is dan ook enigszins verwonderlijk als je een groene kikker aantreft in een emmer.

Aantallen overgezette salamanders in de Bergstraat 2005-2018

Op deze trekroute werden bijna nooit salamanders aangetroffen. Daarom werden ze vóór 2005 ook niet genoteerd.
Het is niet per se omdat er een trekroute en populatie van padden is dat er dan ook sowieso salamanders voorkomen.
Anderzijds is het water van de kasteelvijver wellicht niet helder genoeg voor salamanders, die oogjagers zijn.

Bekend maakt bemind

Daarom wordt de laatste jaren, naast het eigenlijke overzetten,  meer ingezet op informeren, bekendmaken, delen, …

Zowat ieder jaar wordt ‘Op pad!’ georganiseerd. Dit op een zondag voor het grote publiek en/of tijdens de week voor de 8 Heuvellandse scholen.

Bedoeling is om alle Heuvellandse lagere schoolkinderen ten minste eenmaal te ontvangen en zoveel mogelijk het ‘grote’ publiek te bereiken.

OpOp pad: Inleidende beeldpresentatie in OC Kemlis.

Op pad:Uitleg bij de draad in de Bergstraat. 

Op pad: Uitleg bij de draad in de Bergstraat. 

Op pad: Op pad: Uitleg bij de kasteelvijver. 

Tew Te water laten bij de kasteelvijver

Op pad: Padden zijn door hun rustig karakter het meest geschikt om even vast te nemen.

Op pad: Padden zijn door hun rustig karakter het meest geschikt om even vast te nemen.

Groot infobord bij de kasteelvijver.

Klein infobord bij de draad in de Bergstraat.

Op pad: aquariums met de verschillende soorten.

Op pad: aquariums met de verschillende soorten.

Op pad: aquariums met de verschillende soorten.

Meer info?

jori.degrande@telenet.be , 0495/79.36.90
Facebook-pagina : BUFO Heuvelland
www.debron.be/werkgroepen/amfibieenwerkgroep
www.debron.be/vrijwilliger/paddenoverzetters
www.natuurpunt.be/paddenoverzet
www.hylawerkgroep.be
www.padden.nu

Samen sterk

De jaarlijkse amfibieënoverzet in Kemmel is mogelijk dankzij:

👉 de inzet van een tiental vrijwilligers

👉 de gemeente Heuvelland

👉 sociaal bedrijf De Groene Kans