Steunpamflet: geen PFAS in de IJzer!

Op 20 februari 2025 werd door de provincie een lozingsvergunning toegekend aan het
slibverwerkend bedrijf TWZ gelegen in de industriezone aan de IJzer te Diksmuide (Heernisse). Het
betreft o.m. lozing van PFAS die voor twee jaar werd toegestaan (i.p.v. de gevraagde 5 jaar).
Omwille van gezondheidsrisico’s hebben vijf verenigingen/organisaties op 8 april een gezamenlijk
bezwaar
aangetekend tegen deze beslissing: kayakvereniging De Billander,
recreatieverhuurbedrijf ’t Buitenbeentje, triathlonclub Trizer, huisartsenvereniging
Diksmuide en milieuorganisatie vzw Climaxi. Op 18 april werd hun beroepschrift volledig en
ontvankelijk verklaard. Op 24 juni worden ze via hun vertegenwoordiger gehoord door de
Gewestelijke Omgevingsvergunningscommissie. Ook De Watergroep heeft beroep aangetekend.
Waarom dit pamflet?
Met het ondertekenen van dit pamflet onderschrijft men – weliswaar officieus – mee het
aangetekend beroep van de indieners. Met een verruimde burgerbeweging wil men zo een
signaal meegeven dat de bezorgdheid over de impact van deze vergunning een ruimer
maatschappelijk draagvlak kent dan enkel de vijf indieners van het beroepsschrift.
Getuige zijn de vele reacties nadat ook de media er aandacht heeft aan besteed.
Gezien de algemene kwetsbaarheid van het milieu vragen de ondertekenaars van dit
pamflet: -een vernietiging van de lozingsvergunning -geen PFAS-lozingen in het IJzerwater -strengere controle en handhaving op deze en andere lozingen -hantering van de strengste gezondheidsnormen -hantering van het principe ‘de vervuiler betaalt’
Wat is PFAS?
PFAS is de verzamelnaam voor meer dan 6000 chemische stoffen die niet van nature in het milieu
voorkomen. Het gebruik van enkele van deze stoffen is sinds 2006 aan banden gelegd door de EU
of zelfs verboden. Ze zijn alomtegenwoordig in ons dagelijks leven vanwege hun eigenschappen:
hittebestendig, water-, vuil-, en vetafstotend. Ze zijn dus best interessant, maar meerdere soorten
zijn echter toxisch van aard. De gezondheidsrisico’s variëren naargelang de onderzochte soort
PFAS, maar situeren zich vooral op het vlak van het immuun- en voortplantingssysteem, de
hormoonbalans en de leverfunctie. Omdat ze zich opstapelen in het menselijke lichaam en traag
of helemaal niet afbreken bepalen deze factoren mee de toxiciteit. Ze kunnen ook via de huid het
lichaam binnendringen.
WIJ WILLEN GEEN PFAS IN DE IJZER…
omdat IJzerwater drinkwater is!
Niettegenstaande het lozingspunt zich situeert op 4,5km stroomafwaarts van het innamepunt van
de Watergroep, heeft het waterbedrijf zelf ook een bezwaarschrift ingediend tegen deze
vergunning. Met regelmaat beweegt het IJzerwater zich ook stroomopwaarts (o.m. wanneer in
droge perioden water vanuit het binnenland wordt opgestuwd) waardoor De Watergroep
genoodzaakt is om de kwaliteit van het IJzerwater ook aan de Hogebrug te Diksmuide dagelijks op
te volgen. Meteen is de eerste bezorgdheid benoemd. Terwijl het productiecentrum De Blankaart
zowat 30% van de West-Vlaamse huishoudens bedient van drinkwater, is het Blankaartgebied nu
reeds bestempeld als probleemgebied om de drinkwaternormen te halen voor wat PFAS betreft.
Bovendien ligt een ministerieel voorstel klaar: het Drinkwaterbesluit. Dat stuurt aan om in
drinkwaterwingebieden strengere kwaliteitsnormen te hanteren voor het oppervlaktewater. Voor
de minister meteen een vooroefening om de daad bij het woord te voegen!
Ook met de Kaderrichtlijn Water stelt Europa dat elke lidstaat tegen 2027 haar waterlopen proper
heeft. Vlaanderen geeft aan dit nooit te kunnen halen. Het helpt alvast niet door halfslachtige
vergunningen af te leveren.
omdat IJzerwater water is voor voedsel!
Het water van de IJzer wordt gebruikt als beregingswater in droge tijden voor verschillende
landbouwgewassen en als drinkwater voor dieren. Via overstromingswater komt het water van de
IJzer ook wel eens op weiden en akkers terecht. Ook onze Belgische visserij is betrokken partij!
Denken we maar aan onze garnalen die mogelijks in en op met PFAS vervuilde bodems leven. Of
de platvissen waarvoor de IJzermonding één van de belangrijkste broedkamers is in onze
Noordzee. Omdat PFAS niet afbreekt stapelt het zich op in het water- en bodemleven, ook buiten
het aquatisch milieu. De laatste schakels in elke voedselketen vangen zo de meeste PFAS. En dus
ook die dieren die op ons bord belanden. Omdat het IJzerwater zodoende in relatie staat met onze
voedselveiligheid en dus onze gezondheid is het lozen van PFAS ontoelaatbaar. De argumentatie
dat deze lozing sterk verdund wordt door het debiet van de IJzer is niet relevant. Niet alleen
vanwege de niet-afbreekbare eigenschap, maar ook door het accummulatie-effect gezien de
vaststelling dat PFAS-verontreiniging ook via andere bronnen reeds in de IJzer terechtkomt.
omdat IJzerwater belevingswater is!
De toeristische sector zet reeds jaren in op waterrecreatie. Vissers, zwemmers en vaarders komen
rechtstreeks in contact met het IJzerwater. O.m. kanoclubs en schoolgroepen maken hiervan
gebruik en passeren zo slechts op enkele meters van het lozingspunt. De Vlaamse Regering wil
bovendien inzetten op meer publiek zwemwater in oppervlaktewateren. De roep van burgers en
zwemverenigingen klinkt hiervoor alsmaar luider. Ook de IJzer heeft op dat vlak heel wat
potentieel. Het is net Minister van Omgeving Brouns die de steden en gemeenten uitdaagt om mee
hun schouders onder deze beweging te zetten door o.m. op zoek te gaan naar zwemzones in
rivieren, te investeren in waterkwaliteitsmetingen en het openwaterzwemmen te promoten
samen met lokale verenigingen. Aan de minister om ook hier de daad bij het woord te voegen.
En ook: wat met de ‘autocontrole’ en ‘de vervuiler betaalt’?
Een bedrijf dat haar eigen analyses moet rapporteren is als een bakker die zijn eigen brood
gaat controleren… De Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) mag dan nog over de schouder
meekijken, ze doet dat veel te weinig en baseert zich voornamelijk op de autocontrole van
het bedrijf. Ondanks geruststellende overheidscommunicatie in bepaalde gebieden zijn
er nochtans ernstige problemen met PFAS in drinkwater. Dit heeft vooral te maken met de
ultrakorte PFAS-verbindingen die niet worden meegenomen in de gegevens waarover
VMM communiceert. De samenleving heeft nood aan meer openheid en duidelijkheid.
Dan is er nog de vraag of we de gevolgen van industriële processen zomaar kunnen blijven
afschuiven op het individu en de samenleving zoals voor de gezondheidszorg en de
baggering van verontreinigd slib. Vandaar de nood om het principe van ‘de vervuiler
betaalt’ veel meer te implementeren in het vergunning- en handhavingsbeleid. Dit als
hefboom om het bedrijfsleven mogelijke problemen brongerichter aan te pakken.

Tekst: steunplatform GeenPFASindeIJzer

Wil je dit pamflet in persoonlijke naam of met jouw organisatie ondertekenen?

Stuur je gegevens naar geenpfasindeijzer@gmail.com!

👉 Naam en e-mail

👉 Naam contactpersoon